Қазақстанда еңбек саласында жасанды интеллектіні қолданудың негізгі қағидаттары айқындалды. Азаматтардың құқықтары мен мүдделеріне әсер ететін шешімдер адамның қатысуымен қабылдануы тиіс. Астанада мемлекет, жұмыс берушілер және кәсіподақ өкілдері «Алгоритмдік бақылау, кәсіподақтардың рөлі, бизнестің жауапкершілігі» атты Астана үшжақты декларациясына қол қойды. Құжат еңбек саласында цифрлық технологиялар мен жасанды интеллектіні қолданудың келісілген тәсілдерін бекітеді.
Негізгі қағидат бойынша технологиялық өзгерістердің ортасында адам қалуы керек. Бұл еңбек құқықтарын қорғауды, адами капиталды дамытуды, қызметкерлерді қайта даярлауды және олардың құқықтары мен мүдделеріне қатысты шешімдерге адамның қатысуын сақтауды көздейді.
«Цифрлық еңбек және жасанды интеллект» халықаралық форумында мемлекет, кәсіподақтар, бизнес, халықаралық ұйымдар мен сарапшылар ЖИ-дің жұмыспен қамтуға, кәсіби дағдыларға және платформалық экономиканың дамуына ықпалын талқылады.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау бірінші вице-министрі Ербол Тұяқбаевтың айтуынша, технологияларды дамыту жұмыс орындарының сапасы мен қауіпсіздігін арттырумен және жұмыспен қамту мүмкіндіктерін кеңейтумен қатар жүруі тиіс.
Вице-министр Бахтияр Жазықпаев Enbek жүйесінде жасанды интеллект қалай қолданылып жатқанын айтты. «Айдана» ЖИ-ассистенті азаматтармен 61 мыңнан астам диалог жүргізген. Өтініштердің 77%-ы оператордың қатысуынсыз шешіледі.
Цифрлық жұмыспен қамту қызметі де дамып келеді. Жүйе адамның мамандығын, тәжірибесі мен біліктілігін ескеріп, оған сәйкес бос жұмыс орындарын ұсынады.
Маңғыстау және Павлодар облыстарындағы пилоттық жоба аясында екі айда азаматтарға 60 мыңға жуық жеке ұсыныс жіберілген. Жүйенің ұсынымдары арқылы 3 мыңнан астам адам жұмысқа орналасқан.
Жасанды интеллект кәсіби стандарттарды әзірлеу кезінде де қолданылады. Арнайы конфигуратор 150-ден астам дереккөздегі мәліметтерді талдап, бұрын шамамен үш ай уақыт алатын стандарт жобасын 3–5 күнде дайындауға мүмкіндік береді. Осы құрал арқылы қазірдің өзінде 100 жоба әзірленген.
Соған қарамастан сараптамалық бағалау мен түпкілікті шешім адамға тиесілі.
ЖИ еңбек құқықтарының бұзылуы мен өндірістік жарақаттану қаупін анықтауға да көмектеседі. Еңбек тәуекелдерінің картасы 23 көрсеткіш бойынша 99,5 мың кәсіпорынды қамтиды.
Жүйе еңбек заңнамасын бұзу немесе әлеуметтік-еңбек жанжалдарының туындау қаупі жоғары 2,4 мыңға жуық кәсіпорынды анықтаған.
Еңбек министрлігінің мәліметінше, ЖИ енгізу қызметкерлерге нақты пайда әкелуі тиіс: жұмыс іздеуді жеделдету, мемлекеттік қызметтерді алуды жеңілдету, әкімшілік рәсімдерді қысқарту және еңбек құқықтарының бұзылу қаупін дер кезінде анықтау.
Бұл ретте азаматтардың құқықтарына әсер ететін шешімдер адамның қатысуымен қабылдануы керек.
