Қазақстан су тасқыны мен құрғақшылық қаупін дәлірек болжауға мүмкіндік беретін немістің TALSIM-NG гидрологиялық модельдеу жүйесін бейімдеп жатыр. Қазірдің өзінде платформа елдегі сегіз ірі өзен алабын қамтып, су ресурстары бойынша болжамдар жасауға пайдаланылуда, деп хабарлайды Tech-news.
Қазақстан су ресурстарын басқаруда цифрлық технологияларға көбірек сүйене бастады. Су ресурстары және ирригация министрлігі БҰҰ Даму бағдарламасымен бірлесіп, Германияда әзірленген TALSIM-NG гидрологиялық модельдеу платформасын еліміздің табиғи жағдайына бейімдеу жұмыстарын жүргізіп жатыр.
Жүйенің басты міндеті — суға қатысты тәуекелдерді алдын ала есептеу. Бағдарлама қардың жиналуы мен еруін, өзендердегі су ағынының қалыптасуын, су қоймаларына келетін су көлемін және ықтимал су тасқыны немесе құрғақшылық сценарийлерін модельдей алады.
TALSIM-NG жұмысы «Қазгидромет» гидрологиялық бекеттерінен келетін нақты деректерге негізделген. Платформа бақылау бекеттерімен біріктіріліп, су нысандарының қазіргі жағдайын талдап, соның негізінде болжам жасайды.
Вице-министр Аслан Әбдірайымовтың айтуынша, жүйе гидрологиялық циклдің негізгі кезеңдерін толық қамтиды. Яғни қар қорының қалыптасуынан бастап көктемгі тасқынның көлеміне дейінгі процестерді цифрлық модель арқылы есептеуге мүмкіндік береді.
Жоба Tasqyn платформасымен қатар жұмыс істейді. Егер TALSIM-NG болашақтағы су жағдайын болжаумен айналысса, Tasqyn сол деректер негізінде ескерту жасап, жедел әрекет етуге көмектеседі.
Қазір модельдеу сегіз ірі өзен бассейнінде жүргізілуде. Болашақта жүйені Қазақстанның барлық негізгі өзендеріне енгізу жоспарланған.
Министрлік бұл жобаны жай ғана жаңа бағдарламаны іске қосу емес, ұлттық гидрологиялық модельдеу экожүйесін құрудың бір бөлігі ретінде қарастырады. Ол үшін деректер сапасын жақсарту, мамандар даярлау және түрлі цифрлық платформаларды өзара байланыстыру жұмыстары қатар жүргізілуде.
Сонымен бірге Қазақстан АҚШ-та қолданылатын қар мониторингі технологияларын зерттеп жатыр. Бұл шешімдер қар көлемін, оның тығыздығын және су қорына шаққандағы нақты әлеуетін анықтауға мүмкіндік береді.
Мұндай деректер көктемгі су тасқынын бірнеше ай бұрын дәлірек болжауға көмектеседі. Нәтижесінде төтенше жағдайларға дайындық деңгейін арттырып, су ресурстарын тиімді жоспарлауға мүмкіндік туады.
