Қазақстан су тасқыны қаупін дәлірек болжау үшін АҚШ компанияларымен жаңа технологиялық жобаны іске қоспақ. Бағдарлама аясында қар қоры әуеден өлшеніп, алынған деректер ұлттық гидрологиялық модельдерге интеграцияланады, деп хабарлайды Tech-news.
Қазақстан су ресурстарын басқаруда халықаралық технологияларды кеңінен қолдануға көшіп жатыр. Бұл жолы ел су тасқынын ерте болжауға арналған америкалық авиациялық мониторинг жүйелерін енгізуді жоспарлап отыр.
Су ресурстары және ирригация министрлігі АҚШ-тың қар жамылғысын қашықтан бақылауға маманданған Dynamic Aviation және Airborne Snow Observatories Inc. компанияларымен бірлескен бағдарламаны талқылады. Кездесуге АҚШ-тың Қазақстандағы елшілігінің өкілдері де қатысты.
Жобаның негізгі мақсаты — қар қорын дәлірек бағалап, көктемгі су ағынын алдын ала есептеу. Бұл өз кезегінде су тасқыны қаупін ертерек анықтауға мүмкіндік береді.
Бағдарлама бірнеше кезең бойынша жүзеге асырылады. Алғашқы сынақ жұмыстары Ақмола облысындағы Жабай өзені алабында өтеді. Мұнда арнайы авиациялық жабдықтардың көмегімен қар жамылғысының көлемі, тығыздығы және құрамындағы су қоры жоғары дәлдікпен өлшенеді.
Жиналған мәліметтер министрліктің қолданыстағы ақпараттық жүйелері мен гидрологиялық модельдеріне енгізіледі. Бұл жаңа технологиялардың тиімділігін бағалауға және оларды Қазақстан жағдайына бейімдеуге мүмкіндік береді.
Келесі кезеңдерде жоба басқа да өзен бассейндері мен су жинау алаптарын қамтиды. Нәтижесінде гидрологиялық болжамдардың сапасы артып, әртүрлі дереккөздерден келетін ақпаратты біріктіру мүмкіндігі кеңейеді.
Министрлік бұл бастаманы су тасқынына қарсы әрекет ету емес, оны алдын ала басқару құралы ретінде қарастырады. Яғни басты мақсат — қауіп туындағаннан кейін әрекет ету емес, ықтимал тәуекелдерді бірнеше ай бұрын анықтау.
Жоба аясында қазақстандық мамандарды оқыту, деректерді басқару жүйесін жетілдіру және техникалық инфрақұрылымды дамыту жұмыстары да жүргізіледі.
Айта кетейік, Қазақстан бұған дейін Германияның TALSIM гидрологиялық модельдеу жүйесін енгізе бастаған болатын. Қазір бұл платформа сегіз ірі өзен алабында қолданылып, су қоймаларына келетін су көлемін болжауға көмектесіп жатыр.
Осылайша Қазақстан су ресурстарын басқаруда халықаралық тәжірибені біріктіріп, спутниктік, авиациялық және гидрологиялық деректерге негізделген заманауи болжау экожүйесін қалыптастыруға қадам жасап отыр.
