Кеше әлем бойынша бірнеше ірі жасанды интеллект сервисінің жұмысында ақау байқалды. ChatGPT, Claude, Grok және Google Gemini пайдаланушылар үшін уақытша қолжетімсіз болды. Бұл жағдай қоғамның жаһандық AI платформаларына тәуелділігі қаншалықты күшейгенін тағы бір рет көрсетті, деп хабарлайды Tech-news.
QazTech Alliance ақпараттық қауіпсіздік комитетінің тең төрағасы Евгений Питолиннің айтуынша, мұндай оқиғалар Қазақстан үшін де маңызды сигнал.
Егер жаһандық цифрлық жүйелер ауқымды түрде істен шықса, оның әсері елдің көптеген саласына тиеді. Қаржы секторындағы тәуекелдерді талдау мен алаяқтықты анықтау жүйелерінен бастап, smart city инфрақұрылымына дейін AI технологияларына тәуелділік артып келеді.
Мысалы, жасанды интеллект қолданылатын қор нарығындағы аналитикалық жүйелердің тоқтауы қаржы секторындағы процестерге әсер етуі мүмкін. Ал қалалық инфрақұрылымда электр желілерін немесе көлік ағынын басқаратын интеллектуалды жүйелердің істен шығуы әлдеқайда күрделі салдарға әкеледі.
Сарапшының пікірінше, Қазақстан мұндай тәуекелдерді азайту үшін өз цифрлық инфрақұрылымын дамытуға көшіп жатыр.
QazTech және ұлттық цифрлық инфрақұрылым
Евгений Питолин Қазақстанда QazTech егеменді платформасы мен ұлттық жасанды интеллект платформасының құрылып жатқанын атап өтті.
Биыл қаңтардан бастап QazTech платформасынан тыс жаңа мемлекеттік ақпараттық жүйелерді құруға мораторий енгізілді. Мемлекеттік органдар кезең-кезеңімен ортақ инфрақұрылымға көшіріліп жатыр, ал платформаның жұмысы тәулік бойы бақыланады.
Бұл тәсіл мемлекеттік цифрлық сервистерді бір орталықтан басқаруға және жүйелердің тұрақтылығын арттыруға бағытталған.
Сарапшы мысал ретінде биыл қайта құрылған білім беру сервистерін келтірді. Оның айтуынша, QazTech платформасында 300 мыңнан астам өтінім өңделіп, қызметтердің жұмысында ірі үзілістер тіркелмеген.
Бұған дейін мектепке, балабақшаға және басқа да білім беру ұйымдарына қабылдау кезінде жүйелердің алғашқы күндері істен шығуы жиі кездесетін.
Data Center Valley — цифрлық тәуелсіздіктің тағы бір бағыты
Қазақстанның цифрлық тұрақтылығын қамтамасыз ететін ірі жобалардың бірі — Деректер орталықтарының алқабы, немесе Data Center Valley.
Жоба елдегі есептеу қуатын арттырып, халықаралық cloud-платформаларға тәуелділікті азайтуға бағытталған.
Егер Amazon Web Services, Google Cloud немесе Microsoft Azure сияқты жаһандық сервистерде ауқымды ақау орын алса, елде өз инфрақұрылымының болуы маңызды факторға айналады.
Сарапшының айтуынша, Қазақстандағы қолжетімді электр энергиясы деректер орталықтарының операциялық шығындарын төмендетуі мүмкін. Ал тұрақты құқықтық орта халықаралық компаниялардың цифрлық инфрақұрылымды Қазақстанда орналастыруына қосымша мүмкіндік береді.
Қазақстан өз AI модельдерін дамытып жатыр
Қазақстан соңғы жылдары тек шетелдік AI өнімдерін пайдаланушы ел ретінде қалмай, өзінің жасанды интеллект технологияларын дамытуға да назар аударып келеді.
Биыл жеке деректерді қорғау құқығы жаңа Конституцияда бекітілді. Сонымен қатар елде ұлттық тілдік модельдер де дамып жатыр.
Қазір мемлекеттік суперкомпьютер базасында KazLM және AlemM сияқты ұлттық тілдік модельдер жұмыс істейді. Бұл жүйелер жаһандық AI сервистеріне балама ретінде қарастырылуы мүмкін.
Жаһандық платформалардағы кез келген ірі ақау бір нәрсені анық көрсетеді: цифрлық тәуелсіздік енді тек технологиялық даму мәселесі емес, ұлттық инфрақұрылымның тұрақтылығына тікелей қатысты.
Қазақстан үшін QazTech, Data Center Valley және ұлттық AI модельдерін дамыту осы тәуелділікті азайтудың негізгі бағыттарының біріне айналып отыр.
