Қазақстанның азаматтық авиация саласы жаңа технологиялар мен цифрландырудың арқасында үлкен трансформациядан өтіп жатыр. Үкіметтік кеңесте таныстырылған соңғы баяндамаға сәйкес, еліміз дәстүрлі инфрақұрылымды жаңартып қана қоймай, Urban Air Mobility (қалалық аэротакси) және озық биометриялық жүйелерді енгізуге нақты қадамдар жасауда, деп хабарлайды Tech-news.
Q-Gate және e-Freight: Әуежайлардағы цифрлық революция
Авиациядағы басты технологиялық жаңалықтардың бірі – жолаушылар мен жүктерді өткізу процестерін автоматтандыру. Енді әуежайларда шекаралық бақылаудан өту уақыты 3 минуттан небәрі 50 секундқа дейін қысқарады. Бұл Q-Gate биометриялық жүйесінің арқасында жүзеге асырылуда. Қазіргі уақытта Астана мен Алматы әуежайларында 16 терминал жұмыс істесе, биыл Шымкент, Атырау, Ақтөбе және Ақтау қалаларында әрқайсысына 4-тен, барлығы тағы 16 терминал орнату жоспарланған. Алдағы уақытта ішкі рейстерде де биометрия енгізіліп, Астана–Шымкент бағытында пилоттық жоба іске қосылады.
Логистика мен жүк тасымалы сегментінде e-Freight жүйесі енгізілуде. Бұл технология қағазбастылықты толық жойып, жүк өңдеу уақытын 1 күннен 1 сағатқа дейін қысқартуға мүмкіндік береді.
Аэротакси және пилотсыз ұшу аппараттары
Қазақстан көлік саласының болашағы саналатын қалалық аэротаксиді (Urban Air Mobility) дамытуды қолға алды. Отандық «Аллюр» және «Алатау Эдвансд Групп» компаниялары қазірдің өзінде тестілік пилотсыз ұшу аппараттарын сатып алу процесін жүргізуде. Бұл бағытта тек ұшатын аппараттар ғана емес, сонымен қатар оларға арналған арнайы қону алаңдары мен операциялық орталықтың құрылысы да басталып кетті.
АҚШ технологиялары және транзиттік әлеуетті басқару
Қазақстанның әуе кеңістігі арқылы өтетін транзиттік ұшулар соңғы 5 жылда 4 есеге артты. Осыған орай, әуе қозғалысын басқару жүйесін заманауи стандарттарға сай жаңғырту үшін америкалық жетекші LEIDOS корпорациясымен келісімшарт жасалды. Алдағы 5 жылда аэронавигацияның бүкіл инфрақұрылымы толықтай жаңартылып, қазақстандық әуе дәліздерінің тиімділігі айтарлықтай артатын болады.
Халықаралық қауіпсіздік және авиапаркті жаңарту Технологиялық даму қауіпсіздік көрсеткіштерімен де тікелей байланысты. Орындалған жұмыстардың нәтижесінде Қазақстан ИКАО (Халықаралық азаматтық авиация ұйымы) талаптарына сәйкестік бойынша әлемдегі ең үздік 20 мемлекеттің қатарына кірді. Бүгінгі таңда әуежай қауіпсіздігі 95,7%-ды, ал авиакомпаниялардың қауіпсіздік деңгейі 82%-ды құрап отыр. Сонымен қатар, 2050 жылға дейінгі ИКАО-мен бірлескен Мастер-план дайындық үстінде.
Жаһандық ұшақ тапшылығына қарамастан (жаңа ұшақтарды күту уақыты 8-10 жылға дейін созылады), 2026 жылы 3 жаңа ұшақ алынып, оның ішінде «Scat» компаниясына бір күнде 2 заманауи Boeing жеткізілді. Жыл соңына дейін ел паркіне тағы 6 ұшақ қосылмақ.
Үкіметтің авиация саласын дамытудағы үш жылдық жоспары жаңа инфрақұрылымдар мен бағыттарды ашып қана қоймай (2026 жылы 11 жаңа халықаралық бағыт жоспарланған), саланы толықтай цифрландыруды және болашақтың көлік экожүйесін құруды басты назарда ұстап отыр.
