Жасанды интеллект саласындағы жаһандық бәсеке күшейіп жатқан шақта халықаралық ғылыми ортада қазақ ғалымдарының да есімі жиі атала бастады. Солардың бірі – Purdue University университетінің профессоры әрі Nace.AI компаниясының бас ғылыми қызметкері Әбілқайыр Сапаров. Ол АҚШ-тағы терең машиналық оқыту саласындағы алғашқы қазақ профессоры саналады, деп хабарлайды Tech-news Kapital.kz-ке сілтеме жасап.
Princeton университетінде білім алып, Carnegie Mellon University-де PhD дәрежесін қорғаған ғалым қазіргі таңда жасанды интеллект, машиналық оқыту және ғылыми инженерия бағытында зерттеулер жүргізеді.
Kapital.kz-ке берген сұхбатында Әбілқайыр Сапаров жасанды интеллекттің болашағы, Қазақстандағы ғылымның дамуы және әлемдік деңгейдегі зерттеуші болудың жолы туралы пікір білдірді.
ЖИ уақытша тренд емес
Ғалымның айтуынша, қазіргі таңда жасанды интеллект саласына үлкен көлемде инвестиция құйылып жатыр. Нарықта белгілі бір «көпіршік белгілері» байқалғанымен, бұл технологияның нақты практикалық пайдасы бар.
Оның сөзінше, бағдарламалау, контент өндіру, визуал жасау, дауыс генерациясы сияқты көптеген салада ЖИ күнделікті құралға айналып үлгерді.
«Соңғы бірнеше жылда бағдарламалау саласы түбегейлі өзгерді. Көптеген маман өнімділігін арттыру үшін ЖИ құралдарын пайдаланып жүр. Сондықтан бұл технологияны уақытша тренд деп айту қиын», – дейді ғалым.
Сонымен қатар ол жасанды интеллект барлық мамандықты толық алмастырады деген пікірмен келіспейтінін айтты. Кейбір кәсіптер өзгеріске көбірек ұшырауы мүмкін, алайда көптеген салада адам еңбегі мен ойлау қабілеті әлі де шешуші рөл атқарады.
ЖИ мамандарына не жетіспейді?
Әбілқайыр Сапаров қазіргі таңда нарықта жасанды интеллект мамандары көп болғанымен, фундаменталды дайындықтан өткен зерттеушілер аз екенін атап өтті.
Әсіресе машиналық оқыту бойынша PhD дәрежесі бар мамандарға сұраныс жоғары. Оның пікірінше, бұл саланың қарқынды дамуы компанияларды кейде терең теориялық дайындығы жоқ мамандарды да жұмысқа қабылдауға мәжбүрлеп отыр.
Ғалым зерттеуші мен инженердің айырмашылығы ойлау тәсілінде екенін айтады. Инженер дайын құралдарды пайдаланып мәселені шешсе, зерттеуші бұрын ешкім жауап бермеген сұрақтарға жауап іздейді және жаңа әдістер ұсынады.
ЖИ саласындағы шешілмеген үш мәселе
Сапаровтың айтуынша, жасанды интеллект айтарлықтай дамығанымен, салада әлі де күрделі ғылыми мәселелер жеткілікті.
Олардың қатарында:
- ұзақ тізбекті пайымдау қабілеті;
- роботтарға арналған ұзақмерзімді жоспарлау;
- әлем моделін құру мәселесі бар.
Қазіргі модельдер күрделі логикалық қадамдарды ұзақ уақыт бойы сақтап жұмыс істеуде әлі де шектеулерге тап болады.
«Адам белгілі бір әрекет жасамас бұрын оның салдарын ойша модельдей алады. Ал қазіргі ЖИ жүйелерінде мұндай қабілет әлсіз», – дейді ғалым.
Қазақстанға фундаменталды ғылым не үшін керек?
Профессор Қазақстанда фундаменталды ғылыммен айналысатын адамдардың аз болуын ең алдымен қаржыландыру мәселесімен байланыстырады.
Оның пікірінше, инженерлік жобалар тез нәтиже береді, ал фундаменталды зерттеулер ұзақмерзімді инвестиция саналады. Сондықтан бұл бағытты негізінен мемлекет қолдауы қажет.
Сапаров соңғы жылдары Қазақстанда оң өзгерістер байқалып жатқанын атап өтті. Әсіресе университеттерге инвестицияның артуы мен ғылыми ортаның қалыптасуы маңызды рөл атқарып отыр.
«Қазақ жастары әлемді өзгерте алады»
Сұхбат соңында ғалым Қазақстаннан әлемдік деңгейдегі зерттеушілердің шығуына толық мүмкіндік бар екенін айтты.
«Қазақ жастарының әлемді өзгертуге, оны жақсырақ етуге әлеуеті жетеді. Мен ғылымға қызығатын жастарға мотивация бергім келеді және Қазақстандағы ғылыми жобаларға қолдау көрсетуге дайынмын», – деді Әбілқайыр Сапаров.
Оның пікірінше, мықты университеттер, сапалы ғылыми орта және ұзақмерзімді инвестиция Қазақстанда жаңа буын ғалымдары мен инженерлерінің қалыптасуына жол ашады.
